วินัย มะดารี

จานีน ยโสวันต์

        ความประทับใจที่ดิฉันมีต่อวินัย มาดารี เกิดจากความสามารถอันโดดเด่น
ด้านการถ่ายภาพของเขา เขาเป็นช่างภาพที่มีผลงานยอดเยี่ยมและมีฝีมือสูง
ผลงานของเขานำเสนอภาพที่งดงามและน่าประทับใจอย่างสม่ำเสมอ ตั้งแต่
ทิวทัศน์ธรรมชาติ ไปจนถึงการถ่ายทอดวัฒนธรรมและศิลปะของภาคใต้ของ
ประเทศไทยที่จัดแสดงในเทศกาลต่าง ๆ ตลอดช่วงเวลากว่าทศวรรษที่ผ่านมา
        แฟ้มผลงานของเขาประกอบด้วยภาพถ่ายจากการแข่งขัน  นกกรงหัวจุก
ระดับนานาชาติที่จัดขึ้นในจังหวัดยะลา การเคลื่อนไหวทางวัฒนธรรมและประเพณี
ท้องถิ่น การประกวดนางงามของชุมชนเรือ กอและ ซึ่งเป็นเรือที่ใช้ในการทำ
ประมงประจำวัน รวมถึงเทศกาลการประมงและการแข่งขันเรือที่มีเอกลักษณ์
เฉพาะซึ่งไม่สามารถพบได้ในที่อื่น
        เขายังบันทึกภาพการแต่งกายผ้าบาติกอันเป็นเอกลักษณ์ของภาคใต้ ซึ่งมี
ความงดงามไม่แพ้บาติกจากประเทศมาเลเซียหรืออินโดนีเซีย รวมถึงการขับร้อง
การรำ และการแสดงดนตรีของชาวมุสลิมในการแข่งขันดนตรีพื้นบ้าน ผลงานของ
เขายังนำเสนอ *กริช* อาวุธเชิงสัญลักษณ์ของชายมุสลิม ตลอดจนการแสดง
ดั้งเดิมที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานซึ่งใช้กลองและไวโอลิน นอกจากนี้ เขายัง
ถ่ายทอดภาพการมาเยือนของชาวมาเลเซียเพื่อนบ้าน ชาวจีนจากสิงคโปร์ และ
ชาวอินโดนีเซีย ซึ่งเดินทางมาร่วมกิจกรรมท้องถิ่นเป็นประจำ
        อาชีพหลักของเขาคือครูศิลปะที่โรงเรียนบ้านจือนือแร จังหวัดยะลา การ
สอนของเขามีความน่าสนใจและได้รับรางวัลมากมาย ประวัติการศึกษาจาก
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ทั้งวิทยาเขตภูเก็ตและปัตตานี ได้หล่อหลอมอัต
ลักษณ์และวิสัยทัศน์ของเขาในการสอนศิลปะและการเรียนรู้ด้านทัศนศิลป์ ผลงาน
ของเขามีส่วนช่วยส่งเสริมการอยู่ร่วมกันอย่างสันติของนักเรียนในจังหวัดชายแดน
ภาคใต้ ซึ่งเคยเผชิญกับความไม่สงบทางการเมืองมาอย่างต่อเนื่อง

JY. กรุณาเล่าประวัติส่วนตัว ครอบครัว และประวัติการศึกษาของคุณ
WM. ผมเกิดที่จังหวัดยะลา เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2519 ปัจจุบันอายุ 49 ปี
กำลังจะครบ 50 ปี ผมแต่งงานแล้ว มีบุตร 3 คน และนับถือศาสนาอิสลาม ผมเป็น
ข้าราชการครูที่โรงเรียนบ้านจือนือแร จังหวัดยะลา ดำรงตำแหน่งครู วิทยฐานะ
ชำนาญการพิเศษ สาขาทัศนศิลป์ สอนวิชาศิลปะระดับประถมศึกษาปีที่ 4–6 และ
ปฏิบัติหน้าที่มาเป็นเวลา 21 ปี

การศึกษาของผมเริ่มต้นที่โรงเรียนเพ็ญศิริ จังหวัดยะลา (ประถมศึกษาปีที่ 1–6)
จากนั้นศึกษาต่อที่โรงเรียนคณะราษฏรบำรุง จังหวัดยะลา (มัธยมศึกษาปีที่ 1–6)
ระดับอุดมศึกษา ผมศึกษาที่มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต
วิทยาลัยชุมชน สาขาศิลปประยุกต์ (ปีที่ 1–2) และศึกษาต่อที่
มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี คณะศึกษาศาสตร์ สาขาเอก
ศิลปศึกษา (ปีที่ 3–4) สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ครุศาสตรบัณฑิต

JY. คุณนำวัฒนธรรมท้องถิ่นหรืออัตลักษณ์ของจังหวัดยะลามาบูรณาการในการ
สอนศิลปะอย่างไร
WM. โรงเรียนตั้งอยู่ในชุมชนมุสลิมบริเวณชานเมือง และนักเรียนทั้งหมดเป็น
มุสลิม หลักสูตรท้องถิ่นของโรงเรียนให้ความสำคัญกับการรู้หนังสือและทักษะการ
สื่อสารภาษาไทยที่เข้มแข็ง ควบคู่กับทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ตามที่
กระทรวงศึกษาธิการกำหนด โดยเน้นการปลูกฝังความรักชาติ ศาสนา และ
พระมหากษัตริย์

จังหวัดยะลาเป็นหนึ่งในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่มีพหุวัฒนธรรมฝังรากลึก
ชาวพุทธ มุสลิม และชาวไทยเชื้อสายจีนอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างกลมกลืนมาหลาย
ชั่วอายุคน แม้ว่าวิถีวัฒนธรรมจะแตกต่างกัน แต่ก็ไม่ได้สร้างความแตกแยกใน
ชุมชน พื้นที่แห่งนี้อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติ มีภูมิทัศน์ที่สวยงาม
อาหารท้องถิ่นที่เป็นเอกลักษณ์ และวิถีชีวิตเฉพาะถิ่น

เอกลักษณ์ทางวัฒนธรรมของยะลาประกอบด้วยการเล่นว่าว หนังตะลุง การรำสิละ
การแข่งขันนกเขาชวาเสียง นกกรงหัวจุก การทำกริชที่อำเภอรามัน รวมถึง
เทศกาลทางศาสนาและชาติพันธุ์ต่าง ๆ เช่น วันฮารีรายอของชาวมุสลิม ประเพณี
ชักพระของชาวพุทธและประเพณีแห่เจ้า ของคนเชื้อสายจีน

ผมสนใจประวัติศาสตร์และวิถีชีวิตของผู้คนในจังหวัดชายแดนภาคใต้มาตลอด
หลังจากสำเร็จการศึกษา ผมทำงานเป็นครูอัตราจ้างในโรงเรียน 3 แห่งในจังหวัด
ยะลา เป็นเวลา 4 ปี สอนศิลปะทั้งระดับประถมและมัธยม เพื่อค้นหาว่าตนเอง
เหมาะสมกับอาชีพนี้หรือไม่ จากนั้นจึงสอบผ่านการสอบบรรจุรับราชการ

ช่วงเวลาดังกล่าวตรงกับการเริ่มต้นของเหตุการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดน
ภาคใต้ราวปี พ.ศ. 2547 ผมได้รับการบรรจุที่โรงเรียนบ้านจือนือแร ซึ่งถูกเผา
ทำลายจากเหตุการณ์ความไม่สงบเพียงสี่เดือนก่อนที่ผมจะเริ่มปฏิบัติหน้าที่

JY. คุณใช้แนวคิดหรือวิธีการใดในการส่งเสริมให้นักเรียนสนใจศิลปะและมีความ
มั่นใจในการแสดงออก
WM. ตั้งแต่นั้น ผมตระหนักถึงความสำคัญของการช่วยให้นักเรียนเข้าใจ
สถานการณ์ สร้างการรับรู้ร่วมกันถึงความงดงามของพื้นที่ และเห็นคุณค่าความ
กลมเกลียวของผู้คน ผมใช้ศิลปะเป็นสื่อในการเยียวยา หล่อเลี้ยงมุมมองเชิงบวก
และเสริมสร้างความเข้มแข็งทางอารมณ์

JY. คุณประสบอุปสรรคหรือความท้าทายใดบ้างในการสอนศิลปะที่โรงเรียนบ้าน
จือนือแร และคุณจัดการกับปัญหาเหล่านั้นอย่างไร
WM. ในช่วงนั้น นักเรียนแทบไม่ใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร พวกเขาให้
ความสำคัญกับทักษะภาษาไทย—การฟัง การพูด การอ่าน และการเขียน—
ค่อนข้างน้อย และยังขาดความมั่นใจในการแสดงออกทางศิลปะ

ในฐานะครูศิลปะระดับประถมศึกษา ผมใช้กระบวนการคิดแบบชี้นำเพื่อสร้างการ
รับรู้ร่วมกันถึงความงามของจังหวัดชายแดนภาคใต้ ผมกระตุ้นให้นักเรียน
ภาคภูมิใจในตนเองผ่านการเล่าเรื่อง ภาพถ่าย และวิดีโอ ผมออกแบบกิจกรรม
ศิลปะที่เน้นการแสดงออกในเชิงบวก นักเรียนวาดภาพเล่าเรื่องราวที่มีความสุข
จากสิ่งรอบตัว ไม่ว่าจะเป็นประเพณีท้องถิ่น บทบาทของชุมชน และอาชีพใน
ชีวิตประจำวัน

ผมเน้นย้ำเรื่องความรักชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ใช้การเรียนรู้แบบ
อภิปราย เปิดโอกาสให้นักเรียนแลกเปลี่ยนมุมมองและมีส่วนร่วมอย่างกระตือรือร้น
พร้อมทั้งบูรณาการศิลปะเข้ากับกลุ่มสาระอื่น ๆ

JY. คุณเห็นพัฒนาการของนักเรียนด้านใดอย่างชัดเจนหลังจากเรียนศิลปะ กรุณา
ยกตัวอย่าง
WM. ผมได้พัฒนาและปรับมุมมองความคิดของตนเองผ่านกิจกรรมทางสังคม
การสอน และการทำกิจกรรมนอกเวลาเรียน ผมเข้าร่วมชมรมเครือข่ายช่างภาพ
อาสาชายแดนใต้ (DSP) และกลุ่มศิลปินชายแดนใต้( South Free Art Group)
ร่วมกิจกรรมลงพื้นที่ถ่ายภาพ และวาดภาพ ร่วมแสดงงาน กับเพื่อนๆ จิตอาสา
และเพื่อนๆศิลปิน

ผมซึมซับความรู้และความเข้าใจในบริบทท้องถิ่น และถ่ายทอดมุมมองเชิงบวก
เหล่านั้นสู่ศิษย์ ผมใช้ภาพถ่ายและผลงานศิลปะเป็นแรงบันดาลใจในการปลูกฝัง
ความรัก ความเข้าใจ และความสามัคคีให้กับนักเรียน

JY. คุณมีความคาดหวังหรือเป้าหมายอย่างไรต่อการพัฒนาการศึกษาศิลปะของ
นักเรียนในอนาคต
WM. เมื่อสถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ค่อย ๆ ดีขึ้น วิธีการสอนก็พัฒนา
ไปด้วย แทนที่จะพึ่งพาสื่อที่ครูจัดทำขึ้น เช่น ภาพถ่ายหรือผลงานศิลปะเพียง
อย่างเดียว ผมหันมาเน้นให้นักเรียนสร้างสรรค์ผลงานด้วยตนเองมากขึ้น

ผมต้องการให้นักเรียนรู้สึกภาคภูมิใจในผลงานศิลปะของตนเอง ไม่ว่าจะเป็น
ลวดลายที่ได้แรงบันดาลใจจากธรรมชาติ เช่น ดอกไม้ พืช ไก่ และนก ซึ่งสื่อถึง
การเติบโต อิสรภาพ และความรักต่อสิ่งแวดล้อม ผลงานเหล่านี้สร้างบนกระดาษ
โดยใช้เทคนิคผสมผสาน เช่น สีไม้ สีน้ำมัน สีพาสเทล และสีโปสเตอร์

ปัจจุบัน โรงเรียนมีห้องศิลปะซึ่งทำหน้าที่เป็นสตูดิโอ พื้นที่จัดแสดง และศูนย์การ
เรียนรู้ ผลงานและกิจกรรมของนักเรียนถูกเผยแพร่ผ่านเฟซบุ๊ก: 

https://www.facebook.com/profile.php?id=100051575007074

ปัจจุบัน เรากำลังพัฒนาผลงานศิลปะของนักเรียนให้เป็นของที่ระลึกของโรงเรียน
โดยนำลวดลายจากกระดาษไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ผ้าบาติก เพื่อสร้างรายได้
ให้กับนักเรียนในอนาคต