ประดิษฐ์ ตั้งประสาทวงศ์

จานีน ยโสวันต์

ดิฉันรู้สึกภูมิใจมากในการที่มีโอกาสสัมภาษณ์คุณประดิษฐ์ ตั้งประสาทวงศ์
ให้เป็นของขวัญในเดือนสุดท้ายของปีกับผู้อ่านตลอดเก้าปีที่ผ่านมา ดิฉันได้
ติดตามผลงานของเขาที่ได้รับรางวัลสำคัญระดับชาติมาโดยตลอด
ประดิษฐ์ ตั้งประสาทวงศ์ ได้รับการยกย่องให้เป็น ศิลปินดีเด่นสาขา
จิตรกรรม ผู้มีชื่อเสียงจากการถ่ายทอดแนวคิดเรื่อง มรณสติ (ความระลึกถึงความ
ตาย) และได้รับรางวัลด้วยฝีมือที่หาตัวจับยาก
เขาได้รับการยกย่องเป็นศิลปินชั้นเยี่ยมคนที 24 ของประเทศ และสาขา
จิตรกรรมคนที 10 เมื่อปี 2561

นิทรรศการศิลปะแห่งชาติ เป็นเวทีประกวดศิลปะที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศไทย
มหาวิทยาลัยศิลปากร โดยศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี (Corrado Feroci) ได้จัดขึ้น
ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2492 เพื่อเปิดพื้นที่ให้ศิลปะร่วมสมัยของไทยได้เติบโต และ
ส่งเสริมการแสดงออกเชิงสร้างสรรค์ของศิลปิน

รางวัล
2561 – รางวัลเกียรตินิยมอันดับ1 เหรียญทอง ประเภทจิตรกรรมการแสดง
ศิลปกรรมแห่งชาติครังที 64
2560 – รางวัลยอดเยี่ยม กรุงไทยอาร์ทอวอร์ด ครั้งที 3– รางวัลเกียรตินิยมอันดับ
2 เหรียญเงิน ประเภทจิตรกรรม การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติครังที63
2559 – รางวัลเกียรตินิยมอันดับ 3 เหรียญทองแดงประเภทจิตรกรรม การแสดง
งานศิลปกรรมแห่งชาติครังที 62– รางวัลที 1 ศิลปกรรมกรุงไทยครังที 2
2558 – รางวัลที 1 กรุงไทยอาร์ทอวอร์ดครังที 1

ครั้งนั้น ดิฉัน ถามเขาว่า คุณจะกรุณาให้สัมภาษณ์หรือไม่ แต่เขาตอบอย่างถ่อมตน
ว่า
“ผมได้รับรางวัลมามากจนไม่รู้จะพูดอะไรแล้ว”
นั่นคือคำปฏิเสธอย่างสุภาพ ที่ดิฉันได้รับ
กระทั่งปี2568 ดิฉันทราบว่าเขายังคงสอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยศิลปากร และ
ในปลายปี 2569 เขามีแผนจัดนิทรรศการใหญ่ด้วยแนวคิดใหม่ที่ต่างออกไป

เมื่อสุขภาพของเขาดีขึ้น ดิฉันจึงทักทายอีกครั้ง — และครั้งนี้ได้รับคำตอบอัน
น่ายินดีว่า

“ได้ครับ ด้วยความยินดี”

JY. กรุณาเล่าถึงภูมิหลังของคุณ การศึกษา และแรงบันดาลใจที่ทำให้ก้าวเข้าสู่
เส้นทางศิลปะ
PT. ตั้งแต่เด็ก ผมรักการวาดรูปและชอบสังเกตงานศิลปะ สมุดเรียนทุกวิชาของ
ผมเต็มไปด้วยรูปการ์ตูนหรือสิ่งที่สนใจ จนคุณครูมักจะดุ นั่นคงเป็นพรสวรรค์หรือ
ความถนัดตามธรรมชาติ ครอบครัวสนับสนุนให้เรียนที่ วิทยาลัยช่างศิลป์
ที่นั่นผมได้เรียนรู้ตรรกะและเหตุผลของการสร้างสรรค์ศิลปะ ทั้งด้านแนวคิดและ
เทคนิค ก่อนจะศึกษาต่อสาขาจิตรกรรมที่มหาวิทยาลัยศิลปากร ระดับปริญญาตรี
ผมเลือกเรียน ประติมากรรม ส่วนปริญญาโทจึงเลือก จิตรกรรม ระหว่างเรียน
ผมอ่อนเรื่องวาดภาพเหมือน จึงฝึกด้วยตัวเองโดยสังเกตแสง เฉดสี เนื้อผิวบน
ใบหน้า สิ่งนี้รวมกับพื้นฐานด้านประติมากรรม ทำให้มีคนวิจารณ์ว่าภาพเหมือนของ
ผมมีมุมมองของประติมากร เมื่อมีความฝันอยากเป็นศิลปิน ผมทดลองหาวิธีผม
ค้นหาแยกแยะย่อยกระบวนการความคิดตีความสร้างกายภาพทางศิลปะ
โดยเปลี่ยนงานสองมิติให้กลายเป็นงานจัดวางสามมิติ ผสานจิตรกรรมกับ
ประติมากรรม ซึ่งเมื่อ 30 ปีก่อน ยังไม่มีใครทำในวงการศิลปะไทย
เส้นทางงานศิลปะของผมพัฒนาไปเรื่อย ๆ
จากการวาดชีวิตคนธรรมดา → สู่งานจิตรกรรมจัดวาง
ต่อมาผมล้มป่วยเพราะสารเคมีในสมองไม่สมดุล จึงหันมาศึกษาธรรมะและปฏิบัติ
ประกอบกับการรักษา ตั้งแต่นั้นผมจึงนำหลักธรรมมาผสานกับงานศิลปะ
ให้การสร้างงานเป็นหนึ่งเดียวกับชีวิตประจำวัน
ปัจจุบันงานของผมมุ่งสื่อหลักธรรมทางพุทธศาสนาในรูปแบบศิลปะร่วมสมัย

JY. คุณมีแนวคิดหรือปรัชญาอย่างไรที่เป็นรากฐานของการสร้างสรรค์ผลงาน
ศิลปะ
PT. ผมเชื่อว่า ศิลปะเป็นศาสตร์ลึกซึ้ง สามารถสื่อความคิดและอารมณ์ได้คมกว่า
สิ่งอื่น ศิลปะส่งความสะเทือนใจได้ — ผมพิสูจน์แล้ว ดังนั้น ศิลปินควรถ่ายทอด
“สิ่งที่พูดไม่ได้ เขียนไม่ได้” และนั่นคือคุณค่าของศิลปะ
ผมคิดว่างานศิลปะทุกคนล้วนถูกต้อง จะลึกซึ้งหรือเรียบง่ายก็ได้
เพราะแต่ละคนสร้างจากประสบการณ์และรสนิยมต่างกัน
ในฐานะครู ผมเปิดใจรับงานทุกยุค ทุกสมัย ไม่มีใครผิด ศิลปะคือกระจกสะท้อน
สังคม แนวคิดของผมพัฒนาไปพร้อมอายุและปัญญา ค่อย ๆ ตกผลึกด้วย
ประสบการณ์ ปัจจุบันงานศิลปะของผมผูกกับการปฏิบัติธรรมในชีวิตประจำวัน
อีกด้านหนึ่งผมทำงานศิลปะ อีกด้านหนึ่งผมปฏิบัติธรรม สองสิ่งจึงกลายเป็นสิ่ง
เดียวกัน

JY. กรุณาเล่าถึงผลงานที่ภาคภูมิใจหรือเห็นว่าสำคัญที่สุด พร้อมทั้งแนวทางการ
สร้างและความหมายของงานนั้น
PT. ศิลปินชั้นเยี่ยมสาขาจิตรกรรมคนที่ 10 และนับเป็นคนที่ 24 ของไทยในเวที
ศิลปกรรมแห่งชาติ ผมสื่อแนวคิด มรณสติ — ความจริงสูงสุดก่อนพระพุทธเจ้า
เสด็จดับขันธ์ ปรินิพพาน เป้าหมายไม่ใช่การเล่าเรื่อง แต่คือการ “ทำให้รู้สึกจริง”
คนส่วนใหญ่สงสารผู้ตาย แต่ไม่ค่อยคิดถึงความตายของตัวเอง ความตายมาถึง
ทุกคน แรงบันดาลใจมาจากตอนที่ผมป่วยหนักจนเผชิญความตาย

ผมใช้ ขี้เถ้าจริง และวาดเปลวไฟ ผสานภาพร่างกายคนชรา ด้วยโทน ดำ – ขาว –
เนื้อ เพื่อสื่อความไม่เที่ยง ในดวงตามีภาพสะท้อนพระพุทธรูป เป็นที่พึ่งทางใจ
ขี้เถ้าและเปลวไฟสื่อถึงการเสื่อมสลาย ผมตั้งใจให้ผู้ชมเข้าใจง่าย ไม่ซ่อน
สัญลักษณ์ เพราะความตายคือความจริงตรงไปตรงมา
ใช้โทนสีมืดกับสีเนื้อวาดอย่างฉับพลันตามอารมณ์ เพื่อสื่อความจริงว่าความตาย
เกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ การใช้ขี้เถ้าจริงทำให้งาน “จริง” ยิ่งขึ้น

JY. ในมุมมองของคุณ ศิลปะมีบทบาทหรืออิทธิพลต่อสังคมไทยและเยาวชน
อย่างไร เล่าถึงการสอนในคณะจิตรกรรมมาด้วย
PT. ศิลปะคือบันทึกจิตใจ อารมณ์ และความคิดของผู้สร้าง
จึงเป็นกระจกสะท้อนสังคม วัฒนธรรม และปัญญาของแต่ละยุค
ศิลปะจะมีอิทธิพลมากหรือน้อย ขึ้นอยู่กับว่า ศิลปินสร้างเพื่อตัวเอง หรือเพื่อ
ส่วนรวม ศิลปะที่แท้จริงยกระดับจิตใจ เพิ่มความงาม และให้คุณค่ากับสังคม
แต่ศิลปะต้องมีผู้ชม และต้องมี “ผู้เชื่อม” เช่น องค์กร วัฒนธรรม สื่อ หรือผู้สอน
เมื่อทั้ง ผู้สร้าง–ผู้ชม–ผู้เชื่อม ทำงานร่วมกัน ศิลปะจึงจะเติบโตได้เต็มที่

JY. อะไรคือสิ่งที่หล่อหลอมแรงบันดาลใจของคุณ และอยากฝากข้อคิดหรือ
คำแนะนำใดแก่ศิลปินรุ่นใหม่
PT. แรงบันดาลใจของผมคือความเชื่อว่า ศิลปะสามารถขัดเกลาจิตใจมนุษย์ได้
ในพุทธศาสนา ศิลปะถือเป็นกิเลสอย่างละเอียด แต่การทำงานศิลปะช่วยลดกิเลส
หยาบลง ศิลปะคือการปฏิบัติ และเป็นครูในเวลาเดียวกัน
คำแนะนำคือ:
– คุณจะสร้างงานสไตล์ใดก็ได้ ไม่ว่าคม เข้มข้น สดใส สงบ หรือเรียบง่าย
– ศิลปะไม่จำเป็นต้องดราม่า
– ข้อสำคัญคือ “รู้ตัว” ว่ากำลังทำอะไร และทำไปทำไม
– แม้การทำลายกฎก็ต้องมีสติและเหตุผล
- ความรู้สึกตัวคือหัวใจของศิลปะ

ประดิษฐ์ ตั้งประสาทวงศ์
ศิลปินชั้นเยียมคนที 24 ของประเทศ

การศึกษา
วิทยาลัยช่างศิลป กรมศิลปากร ลาดกระบัง ศิลปบัณฑิต (ประติมากรรม) คณะ
จิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์ มหาวิทยาลัยศิลปากร
ศิลปมหาบัณฑิต (จิตรกรรม) คณะจิตรกรรม ประติมากรรมและภาพพิมพ์
มหาวิทยาลัยศิลปากร

การทํางาน
ศิลปินอิสระ

อาจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยศิลปากร
ที่อยู่ 277 ศรีย่านซอย 3 ถนน นครไชยศรี แขวงนครไชยศรี อ.ดุสิต +
กรุงเทพฯ 10300
ติดต่อ
0852243779
aarne0436@gmail.com

การแสดงงานเดี่ยว
 2547 – ภาพเหมือนชีวิต @ Surapon Gallery
 2547 – สนทนากับเธอ (Talking to her) ณ 789 แกลอรี
 2557 – เผชิญหน้า : สามภวังค์
 2563 – บนเส้นทางชีวิตศิลป 333 แกลเลอรี

 การแสดงงานกลุ่ม
 2543 – การแสดงผลงาน Square Group ณ สีลม แกลอเรีย
 2543 – การแสดงผลงาน Square Group ณ โรงแรม สยามซิตี
 2541 – การแสดงผลงาน Two – Man Exhibition สีนํา ชุด Bangkok Relax ณ
ห้องสมุดเนล สันเฮย์ ถนนสีลม

 2550 – การแสดงงานชุดเงาสะท้อนแห่งโชคชะตา
ณ หอศิลปแห่งชาติ ถนนเจ้าฟ้า 

  เกียรติประวัติรางวัล
 2561- ได้รับการยกย่องเปนศิลปินชั้นเยียมคนที 24 ของประเทศ และสาขา
จิตรกรรมคนที 10
 2561 – รางวัลเกียรตินิยมอันดับ1 เหรียญทอง ประเภทจิตรกรรมการแสดง
ศิลปกรรมแห่งชาติครังที 64
 2560 – รางวัลยอดเยียม กรุงไทยอาร์ทอวอร์ด ครั้งที 3– รางวัลเกียรตินิยมอันดับ
2 เหรียญเงิน ประเภทจิตรกรรม การแสดงศิลปกรรมแห่งชาติครังที63
 2559 – รางวัลเกียรตินิยมอันดับ 3 เหรียญทองแดงประเภทจิตรกรรม การแสดง
งานศิลปกรรมแห่งชาติครังที 62– รางวัลที 1 ศิลปกรรมกรุงไทยครังที 2
 2558 – รางวัลที1 กรุงไทยอาร์ทอวอร์ดครังที 1– รางวัลสนับสนุนโดย
ธนาคารกรุงไทย รางวัลที 2 การแสดงงานศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที 61
 2557 – รางวัลสนับสนุนโดยธนาคารกรุงไทย รางวัลที 2 การแสดงงานศิลปกรรม
แห่งชาติ ครั้งที 60
 2556 – รางวัลเกียรตินิยม อันดับ 3 เหรียญทองแดง ประเภทจิตรกรรม การแสดง
งานศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที 59
 2554 – รางวัลเกียรตินิยม อันดับ 3 เหรียญทองแดง ประเภทจิตรกรรม การแสดง
งานศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที 57
 2550 – รางวัลศิลปินยอดเยียมประเทศไทย ทุนศิลป์ พีระศรี ครั้งที 7
 2547 – รางวัลยอดเยียมอันดับ 3 จิตรกรรมร่วมสมัยพานาโซนิค ครั้งที 6– รางวัล
เกียรตินิยม อันดับ 2 เหรียญเงิน ประเภทจิตรกรรม การแสดงงานศิลปกรรม
แห่งชาติ ครั้งที 50
 2546 – รางวัลเกียรตินิยม อันดับ 2 เหรียญเงิน ประเภทจิตรกรรม การแสดงงาน
ศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที 49
 2545 – รางวัลเกียรตินิยม อันดับ 1 เหรียญทอง ประเภทจิตรกรรม การแสดงงาน
ศิลปกรรมแห่งชาติ ครั้งที 48– รางวัลยอดเยียม อันดับ 1 การประกวดจิตรกรรม
ร่วมสมัย พานาโซนิค ครั้งที 4 ของบริษัทชิวเนชันแนล จํากัด– รางวัลที 2 เทคนิค
งานจิตรกรรม เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช
รัชกาลที 9 โดยบริษัท ไอ.ซี.ซี. อินเตอร์เนชันแนล จํากัด (มหาชน)
 2544 – รางวัลยอดเยียมจากการประกวดวาดภาพจิตรกรรมสีน้ำมัน ศรีราชา
จังหวัดชลบุรี– รางวัลเกียรติบัตร การแสดงศิลปกรรมแห่งประเทศไทย ของ
บริษัทฟิลลิปมอร์ริส
 2542 – รางวัลเกียรติบัตร การแสดงศิลปกรรมแห่งประเทศไทย ของบริษัทฟิลลิ
ปมอร์ริส
 2537 – รางวัลพิเศษ การแสดงศิลปกรรมโตชิบา ครั้งที 5
– รางวัลชนะเลิศ ภาพเขียนองค์กรนี้ ( สันนิบาตสหกรณ์ )
– รางวัลที 3 ภาพเขียน หัวข้อวาดหวังสิ่งแวดล้อมของบริษัท Turbora
– รางวัลชมเชย การประกวดออกแบบสลากออมสินพิเศษ
– รางวัลชนะเลิศ การออกแบบโปสเตอร์ของการไฟฟานครหลวง
– รางวัลเกียรติบัตร การแสดงศิลปกรรมแห่งประเทศไทย ของบริษัทฟิลลิปมอร์ริส