|
บทสัมภาษณ์นี้เกิดจากความตั้งใจของดิฉันที่อยากสนทนากับอาจารย์ศิลปะ
และศิลปินในเชียงใหม่คือ ไกรสร วิชัยกุล
ดิฉันติดตามผลงานจิตรกรรมของเขา ส่วนใหญ่เป็นภาพเหมือน มานานกว่า
สิบปี นอกจากนี้ดิฉันยังรู้ว่าเขาสอนศิลปะที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
ล้านนา บทบาทของครูผู้ยืนหยัดบนรากฐานของการฝึกฝนเชิงวิชาการและพื้นฐาน
ของศิลปะนั้นมีความหมายอย่างยิ่ง การใช้ชีวิตและทำงานในเมืองศิลปะอย่าง
เชียงใหม่ ยังคงเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดงานสร้างสรรค์ใหม่ ๆ อยู่เสมอ และ
คำตอบบางส่วนก็ปรากฏอยู่ในการสนทนาต่อไปนี้
JY.
แรงบันดาลใจหลักในการสร้างสรรค์งานศิลปะของอาจารย์คืออะไร และมีสิ่ง
ใดที่ยังคงผลักดันให้สร้างงานต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน
KW.
การทำงานศิลปะของผมส่วนใหญ่แล้วได้รับความบันดาลใจมาจาก เรื่องราว
ของมนุษย์และธรรมชาติ หากมองย้อนไปในอดีตตั้งแต่สนใจศิลปะ การฝึกฝน
ตั้งแต่สมัยเรียนเป็นนักศึกษาผมได้สนใจการเขียนภาพเหมือนเป็นหลักโดยมุ่งเน้น
ไปที่อารมณ์ความรู้สึกของมนุษย์และสัญลักษณ์ต่างๆที่ประกอบภายในภาพดังนั้น
การแสดงออกของผมในงานจิตรกรรมจึงให้ความสำคัญกับลักษณะของบุคลิกภาพ
อิริยาบถ ท่าทางในการแสดงออกของมนุษย์รวมไปถึง สภาพแวดล้อมที่เป็น
แนวคิดมาส่งเสริม เพื่อแสดงออกความหมายเชิงสัญลักษณ์ที่มีต่อมนุษย์
ในระดับปริญญาตรีผมได้ศึกษาที่คณะวิจิตรศิลป์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่งานศิลปะ
ในยุคนั้นของผมได้รับอิทธิพลจากการศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะตะวันตกในยุคผม
สนใจงานบางชิ้นอย่างเช่น The last supper ของ Leonardo DaVinci
นอกจากนั้นยังสนใจเรื่องแสงจากศิลปะในยุคบาโร้กที่มีท่าทางเร้าอารมณ์ผนวก
กับสนใจฝีแปรงในงานจิตรกรรมของยุคหลังจากนั้นที่มีการแสดงออกถึงภาพ
บุคคลเชิงอารมณ์ความรู้สึกและเชิงปรัชญาไปด้วย
ในระดับปริญญาโท ผมศึกษาต่อที่คณะจิตรกรรม ประติมากรรม และภาพพิมพ์
มหาวิทยาลัยศิลปากร ช่วงเวลานี้งานของผมเปลี่ยนจากภาพเหมือนเชิงอุดมคติ
ไปสู่แนวเหมือนจริงมากขึ้น เพื่อสะท้อนความเป็นจริงทางสังคม การย้ายจาก
เชียงใหม่ไปกรุงเทพฯ กลายเป็นแรงบันดาลใจสำคัญ สภาพสังคมที่แตกต่างทำ
ให้ผมได้เห็นชีวิตที่เต็มไปด้วยความโดดเดี่ยวท่ามกลางผู้คนจำนวนมาก
ผมสังเกตลักษณะบางอย่างของสังคมเมืองและถ่ายทอดความรู้สึกโดดเดี่ยวนั้น
ผ่านงานจิตรกรรม ผลงานชุดนี้ทำให้ผมได้รับรางวัล อย่างเช่นรางวัลดีเด่น
Panasonic รางวัลที่ 3 ในการประกวดกิจกรรม UOB เป็นต้น
จะเห็นได้ว่าผลงาน 2 ชุดในข้างต้นที่ผมได้กล่าวมาแล้วนี้ ล้วนได้รับความบันดาล
ใจจาก เรื่องราวของมนุษย์ซึ่งเป็นจุดร่วมในการแสดงออกอยู่ที่ยังคงผลักดันให้ผม
สร้างงานอย่างต่อเนื่องมาจนถึงปัจจุบัน เพราะเรื่องราวเกี่ยวกับมนุษย์นั้นนอกจาก
จะเป็นเรื่องภายนอกที่เกี่ยวข้องกับสังคมแล้วยังเป็นส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อสะท้อน
ภายในของตัวเราเองอีกด้วย
JY.
บทบาทของอาจารย์ในฐานะผู้สอนศิลปะส่งผลต่อมุมมองการทำงานศิลปะ
ของตัวเองอย่างไร
KW.
เป็นชีวิตที่ผมได้กลับมาเชียงใหม่อีกครั้ง หลังจากจบปริญญาโทที่
มหาวิทยาลัยศิลปากรแล้ว ผมได้กลับมาสอน ศิลปะที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราช
มงคลล้านนา ในบทบาทความเป็นอาจารย์ผู้สอนในมหาวิทยาลัยนั้นผมได้รับ
ความบันดาลใจจาก ครูอาจารย์ของผม ที่แม้จะเป็นผู้สอนแต่ยังคงต้องสร้าง
ผลงานศิลปะเฉพาะตัวอย่างต่อเนื่องเสมอๆ ผมโชคดีที่มีครูเป็นแบบอย่าง สมัยที่
ผมเรียนนั้นอาจารย์หลายๆท่าน นอกจากสอนเราแล้วท่านยังเป็นต้นแบบที่สร้าง
ผลงานศิลปะอย่างต่อเนื่องและหลายท่านเหล่านี้เป็นทั้งอาจารย์และเป็นทั้งศิลปิน
แห่งชาติ ซึ่งทำให้ผมเห็นความขยันหมั่นเพียรความตั้งใจจริงในการสร้างงาน
ศิลปะเพราะการสร้างศิลปะเป็นแบบอย่างให้กับลูกศิษย์นั้นเป็นการสร้างความ
มั่นใจให้กับผู้เรียนได้เป็นอย่างดี
นอกจากนี้ข้อดีจากการเป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัย นอกจากเราเป็นผู้ให้ความรู้
แล้วเรายังได้รับมุมมองที่แตกต่างจากลูกศิษย์อีกด้วย ได้เห็นความเป็นพื้นถิ่นทาง
ภาคเหนือที่มีแนวความคิดที่แตกต่างออกไป ได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนทั้งกับ
นักเรียนและเพื่อนอาจารย์ผู้สอนด้วยกัน นอกจากนี้ในสังคมอาจารย์สอนศิลปะทาง
ภาคเหนือนั้นหลายๆท่าน ก็เป็นทั้งอาจารย์และศิลปินมีการร่วมกันสร้างสรรค์
ผลงานกันอย่างต่อเนื่องซึ่งสภาพแวดล้อมเหล่านี้มีความเหมาะสมที่ทำให้ผมได้
ขับเคลื่อนในการสร้างงานศิลปะอย่างต่อเนื่องเช่นกัน
JY.
อาจารย์มองว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับนักศึกษาศิลปะในยุคปัจจุบันคืออะไร
ทั้งในด้านทักษะและทัศนคติ
KW.
เกี่ยวกับการศึกษาทางด้านศิลปะผมมองว่ามีกระบวนการที่สำคัญอยู่ หลาย
องค์ประกอบ ประการแรก การฝึกฝนทักษะฝีมือให้มีความเชี่ยวชาญ เป็นสิ่งสำคัญ
สำหรับผู้ที่จะทำงานสร้างสรรค์ เพราะทักษะที่ดีสามารถทำให้การแสดงออกทาง
ความคิดมีความสมบูรณ์ได้หากทักษะฝีมือไม่ดีหรือไม่มีประสิทธิภาพแล้ว แม้จะมี
แนวความคิดที่ดีแต่การแสดงออกที่ปรากฏจากไปไม่ถึงไอเดียที่ได้วางไว้ ดังนั้น
การฝึกฝน ทักษะพื้นฐานโดยเฉพาะในระดับปริญญาตรีปีต้นๆมีความสำคัญเป็น
อย่างยิ่ง ส่วนแนวความคิดในการสร้างสรรค์นั้นนักศึกษามีโอกาสที่จะแสดงออก
อย่างอิสระ โดยเฉพาะในการสร้างสรรค์ศิลปะนิพนธ์จะเห็นได้ว่านักศึกษาโดยส่วน
ใหญ่จะสามารถใช้ทักษะพื้นฐานเพื่อแสดงออกทางความคิดได้อย่างสมบูรณ์แบบ
สิ่งนี้สะท้อนให้เห็นว่าทักษะสามารถทำให้การถ่ายทอดทางแนวคิดที่มีความ
สอดคล้องกันและสื่อสารให้ผู้ดูงานศิลปะได้เป็นอย่างดี
ในโลกออนไลน์ ไอเดียหรือแนวคิดนั้น เป็นสิ่งไม่ยากสำหรับนักศึกษาปัจจุบันแต่
สิ่งที่ยากคือการมีสมาธิในการจดจ่อในการทำงานและการให้เวลากับงานศิลปะให้
มาก การมีวินัยในการทำงานและการรักษาเวลาจึงเป็นเรื่องที่ยากกว่าในการศึกษา
ปัจจุบัน ส่วนทัศนคติของนักศึกษานั้น ผมมองว่า ยุคปัจจุบันเด็กมีสิทธิทาง
ความคิดสูง เขาได้รับข้อมูลที่หลากหลาย ดังนั้นในฐานะอาจารย์ สิ่งสำคัญที่เห็น
ได้ชัดและอยากให้นักศึกษาให้ความสำคัญก็คือ การวิเคราะห์ข้อเท็จจริงของ
ข้อมูล สิ่งนี้เป็นสิ่งสำคัญมากในท่ามกลางข้อมูลที่ล้นเหลือ เราในฐานะผู้เสพ
ข้อมูล ควรกลั่นกรองให้แน่ชัดถึงข้อเท็จจริงนั้นๆ ก่อนนำมานำเสนอ หรือแปลค่า
เป็นผลงานศิลปะ และสิ่งสำคัญ ที่ไม่ควรละเลยคือเรื่องของมีคุณธรรมจริยธรรมใน
ทางด้านอาชีพทางศิลปะ มีความรับผิดชอบทั้งตนเองและสังคม
JY.
งานศิลปะของอาจารย์มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวอย่างไร และอาจารย์อยากให้
ผู้ชมรับรู้หรือสัมผัสอะไรเมื่อได้เห็นผลงาน เปิดโอกาสให้พูดถึงภาษาทางศิลปะ
เทคนิค และความหมาย
KW.
ลักษณะพิเศษในผลงานของผมคือภาพคนที่สื่อแสดงอารมณ์ความรู้สึก
มากกว่า ภาพเหมือนธรรมดา และซ่อนความหมาย ที่มากไปกว่าภาพเหมือนบุคคล
ทั่วไป
จะเห็นได้ว่างานในแต่ละชุดแม้จะมีแนวคิดที่แตกต่างกันแต่จะมีอารมณ์ร่วม
อยู่อย่างหนึ่งคือ สภาวะภายในของบุคคลในภาพจะเป็นลักษณะเฉพาะบางอย่าง
ซึ่งแสดงออกทาง สายตา อิริยาบถ และสีบรรยากาศภายในภาพ เนื่องจากผมเป็น
อาจารย์สอนศิลปะด้วย ดังนั้นผลงานจึงมีชุดผลงานที่เป็นทั้งลักษณะงาน
สร้างสรรค์เฉพาะตนอยู่ชุดหนึ่ง และอีกชุดหนึ่งจะเป็นผลงานที่เป็นลักษณะสื่อการ
สอนธรรมดาอย่าง เช่นงานภาพเหมือนบุคคล งานสีน้ำ งานทิวทัศน์ ซึ่งเป็น
ตัวอย่างในการสอนนักศึกษา และเพื่อพักผ่อนไปในตัวในส่วนหนึ่งอีกด้วย
รูปทรงหญิงสาว ในงานจิตรกรรมของผมเป็นรูปทรงหนึ่งที่สะท้อนให้เห็นถึงความ
งามความเป็นเพศแม่หรือมารดาผู้ให้กำเนิด สิ่งนี้ได้เชื่อมโยงกับความหมายของ
สายน้ำหรือแม่น้ำ ส่งผลให้ผมสนใจต่อไปถึงปรัชญาตะวันออกมากขึ้น ในปรัชญา
ตะวันออกและวัฒนธรรมสายแม่ เราได้ให้ความเคารพต่อสตรีเพศ จะเห็นได้ชัดว่า
เราตั้งชื่อของเทพต่างๆ เช่น พระแม่คงคา พระแม่ธรณี หรือสิ่งเคารพอื่นๆ ที่เป็น
สตรีดังนั้นความบันดาลใจนี้จึงได้นำรูปทรงของหญิงสาวมาผนวกกับ รูปทรง
ธรรมชาติ ทั้งนี้เพื่อแสดงออกถึงสัจธรรมคำสอนทางพระพุทธศาสนา หลักไตร
ลักษณ์ เหล่านี้คือแนวความงามในอารยะธรรมตะวันออก
ในทางด้านเทคนิคนั้น ผมได้รับความบันดาลใจจากการเขียนพู่กันจีนแบบลัทธิเซน
การแสดงออกอย่างฉับพลัน สิ่งนี้ได้เอานำมาผสมผสาน ระหว่างรูปทรงเหมือนจริง
ของมนุษย์ซึ่งเป็นเทคนิคแบบตะวันตกให้หลอมรวมกับพื้นที่ว่างที่เป็นนามธรรม
การประสานกันระหว่างสิ่งที่มองออกว่าเป็นรูปทรงที่ เหมือนจริง กับ นามธรรม ที่
มองบางส่วนและสลายไปในส่วนที่มองไม่ออกว่าเป็นสิ่งใด การผสมผสานเหล่านี้
ทำให้ เกิดศิลปะรูปแบบใหม่ที่เป็นอัตลักษณ์เฉพาะตน ในงานจิตรกรรมชุดนี้
ด้านเทคนิคในการสร้างสรรค์ ได้สนใจ การแสดงออกเกี่ยวกับ นามธรรมและ
รูปธรรมให้ประสานกัน มีความผสมผสานกันระหว่างเทคนิค และการเขียนโดยพู่กัน
บางส่วนมีการเขียนแบบเหมือนจริงและบางส่วนปล่อยไว้ให้เป็นคราบสีหรือเทคนิค
แบบนามธรรม ในส่วนนี้ถือเป็นการค้นพบใหม่ในการสร้างสรรค์ ให้บางส่วน ที่ไม่
สมบูรณ์ได้กลายเป็นความสมบูรณ์ในการมองเห็นยกตัวอย่างเช่นคราบสีบางส่วน
มีความคล้ายกับความเหมือนจริงของรูปทรงบางอย่างโดยไม่ต้องวาดเพิ่มแต่ใน
บางส่วน ก็ยังคงใช้เทคนิคจิตรกรรมผ่านการวาดด้วยพู่กัน และในชุดดังกล่าวนี้ มี
การเปลี่ยนโทนสีจากเดิม ไม่มีการใช้สีทองและสีดำ ในผลงาน แต่ในชุดนี้มีการใช้
มากขึ้นกว่าปกติ โดยมีจุดมุ่งหมายผสมผสานระหว่างจิตรกรรมแบบตะวันตกและ
ตะวันออกเข้าด้วยกันอีกด้วย
การสร้างงานต่อจากนี้ เรื่อง สัจจะแห่งความงามในอารยธรรมตะวันออก ซึ่งได้
กล่าวถึงทั้งความงามของสตรีเพศ ความงามของธรรมชาติสัจธรรมผ่านความ
เปลี่ยนแปลงผสมผสานกันอยู่ในงานจิตรกรรม เพื่อแสดงออกถึง ทั้งเรื่องของ
สัจจะและความงามไปพร้อมกัน นอกจากนี้ได้ศึกษาทั้งอิทธิพลของอารยธรรมของ
จีนที่ส่งผลต่อวัฒนธรรมในล้านนาของเชียงใหม่ไม่ว่าจะเป็นเครื่องแต่งกาย
ลวดลาย และความเชื่อบางอย่าง ซึ่งสิ่งเหล่านี้กำลังอยู่ในช่วงค้นหาและ
แสดงออกในผลงานจิตรกรรมต่อไป
JY.
ในฐานะศิลปินที่ทำงานในเชียงใหม่ อาจารย์มองบทบาทของเมืองนี้ในฐานะ
แหล่งศิลปะร่วมสมัยอย่างไร และมีผลต่อการสร้างงานของอาจารย์อย่างไรบ้าง
KW.
เชียงใหม่มีทรัพยากรทั้งทางบุคคลและสถานที่ทางศิลปะ รวมไปถึง
สถาบันการศึกษาทางศิลปะ ที่ค่อนข้างมาก ดังนั้น เราจะเห็นได้ว่า ในสังคม
เชียงใหม่ ได้มี การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะกันอย่างต่อเนื่องในบริบทสังคมศิลปะ
ร่วมสมัยถือว่ามีความหลากหลายมากเราจะเห็นได้ว่ามีทั้งงานศิลปะที่แสดงออกถึง
แนวคิดที่เชื่อมโยงกับศิลปะแบบท้องถิ่น กับอีกรูปแบบหนึ่ง เป็นผลงานศิลปะ
สมัยใหม่ที่เกี่ยวข้องกับสภาพสังคมโลกหรือศิลปะที่เป็นสากล ดังนั้นความ
หลากหลายเหล่านี้ถือเป็นข้อได้เปรียบของเมืองเชียงใหม่ ผมในฐานะอาจารย์
ผู้สอนทางศิลปะ ถือว่าเป็นข้อดีเป็นอย่างมากที่ทำให้นักศึกษาได้เรียนรู้ถึงความ
หลากหลายเหล่านี้
เชียงใหม่เป็นเมืองที่มีศิลปินใช้ชีวิตอยู่เยอะ ซึ่งผมต้องขอบคุณที่ได้โอกาสอยู่ใน
สภาพแวดล้อมที่ดี ท่ามกลางของศิลปินที่มีชื่อเสียงและมีผลงานที่มีคุณภาพ ทำ
ให้ผมมีความบันดาลใจในการสร้างงานอย่างต่อเนื่อง และได้ร่วมกิจกรรมต่างๆ
ร่วมกับศิลปินท่านอื่นๆในเชียงใหม่ ส่วนอิทธิพลในการสร้างสรรค์งานศิลปะนั้น
เชียงใหม่เป็นเมืองที่มีความงามเรื่องของธรรมชาติและสภาพแวดล้อม ผมสนใจ
ความงามของ ดอกไม้พิ้นถิ่นหลายๆชนิดที่มาประกอบกับรูปทรงของผู้หญิง
นอกจากนั้นยังสนใจในเรื่องของลวดลายเสื้อผ้าหรือศิลปวัฒนธรรมและความเชื่อ
อื่นๆที่ยังสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้และแสดงออกเป็นผลงานจิตรกรรม หากมี
โอกาส ที่จะทำงานออกมา เป็นชุดต่อไปคงยังต้องศึกษา เรียนรู้ และมีความสุขกับ
กับการสอนศิลปะและทำงานศิลปะต่อไป
 |
|
